MERDEKA, NAMUN ADAKAH KITA LESTARI?

Setiap kali menjelangnya bulan kemerdekaan, Jalur Gemilang berkibar megah sebagai simbol kebebasan yang diwariskan oleh generasi terdahulu. Kemerdekaan yang kita nikmati hari ini lahir daripada pengorbanan, perpaduan dan keberanian mereka yang berjuang untuk menentukan nasib negara dengan tangan sendiri.

Namun, selepas hampir tujuh dekad merdeka, timbul satu persoalan yang wajar direnungkan: adakah kita benar-benar merdeka jika sumber negara terus dibazirkan, alam sekitar semakin terancam dan masa depan generasi akan datang semakin terjejas?

Kemerdekaan pada abad ke-21 tidak lagi hanya diukur melalui kebebasan daripada penjajahan. Dalam dunia yang berdepan perubahan iklim, pencemaran, kemerosotan biodiversiti dan penyusutan sumber semula jadi, kemerdekaan juga bermaksud keupayaan sesebuah negara membina masa depan yang selamat, berdaya tahan dan lestari.

Negara yang benar-benar merdeka ialah negara yang mengurus sumbernya secara bertanggungjawab, memenuhi keperluan rakyat tanpa mengorbankan alam sekitar serta memastikan generasi akan datang turut menikmati kesejahteraan yang sama.

Sempena bulan kemerdekaan ini, sudah tiba masanya kita melihat kelestarian sebagai sebahagian daripada usaha mengisi makna kemerdekaan. Kemerdekaan yang sebenar bukan sahaja membebaskan negara daripada ancaman luaran, tetapi juga menjamin kelangsungan sumber, alam sekitar dan kesejahteraan rakyat.

Mengurus Sumber sebagai Tanggungjawab Negara

Pembaziran sering dianggap perkara kecil dalam kehidupan seharian. Lampu dan pendingin hawa dibiarkan terpasang tanpa keperluan, makanan dibuang begitu sahaja, air digunakan secara berlebihan, manakala barangan pakai buang terus menjadi pilihan walaupun terdapat alternatif yang lebih lestari.

Namun, apabila amalan ini dilakukan oleh jutaan rakyat setiap hari, kesannya menjadi besar. Pembaziran meningkatkan penggunaan tenaga dan air, menambah jumlah sisa pepejal, membebankan tapak pelupusan serta menyumbang kepada peningkatan pelepasan karbon.

Generasi terdahulu berjuang mempertahankan tanah air agar hasil dan kekayaan negara dapat dimanfaatkan oleh rakyat. Oleh itu, menjadi tanggungjawab generasi hari ini untuk memastikan sumber yang diwarisi digunakan secara berhemah dan tidak dihabiskan demi keselesaan sementara.

Kita perlu beralih daripada budaya “ambil, guna dan buang” kepada pemikiran ekonomi kitaran yang menekankan pengurangan penggunaan, penggunaan semula, pembaikan dan kitar semula. Sesuatu barangan tidak seharusnya dianggap sampah selagi masih mempunyai nilai dan boleh dimanfaatkan.

Dalam konteks ini, menjaga sumber negara bukan sekadar amalan hijau, tetapi juga satu bentuk tanggungjawab dan patriotisme yang mencerminkan penghargaan terhadap nikmat kemerdekaan dan tanggungjawab kepada generasi akan datang.

Kelestarian dan Kesejahteraan Rakyat

Masih ada yang beranggapan bahawa kelestarian memerlukan pengorbanan besar atau perubahan gaya hidup yang menyusahkan. Hakikatnya, kelestarian bermula dengan keputusan yang mudah dan praktikal.

Menutup suis apabila tidak digunakan membantu mengurangkan bil elektrik. Mengelakkan pembaziran makanan menjimatkan perbelanjaan keluarga. Membawa bekas makanan dan botol minuman sendiri pula mengurangkan penggunaan plastik sekali guna. Penggunaan pengangkutan awam atau amalan berkongsi kenderaan membantu mengurangkan kesesakan dan pencemaran udara.

Amalan ini bukan sahaja baik untuk alam sekitar, malah memberi manfaat ekonomi dan sosial secara langsung kepada masyarakat.

Hal ini selari dengan tema Hari Kebangsaan dan Hari Malaysia 2026, Malaysia MADANI: Kesejahteraan Dinikmati. Kesejahteraan tidak boleh diukur melalui pertumbuhan ekonomi semata-mata. Udara yang bersih, bekalan air yang mencukupi, makanan yang selamat, persekitaran yang sihat dan perlindungan daripada risiko bencana juga merupakan asas kepada kesejahteraan rakyat.

Perkembangan mutakhir berkaitan bacaan Indeks Ultraungu (UV) yang tinggi di beberapa kawasan negara turut mengingatkan kita bahawa alam sekitar dan kesihatan manusia saling berkait rapat. Justeru, masyarakat perlu mempunyai akses kepada maklumat yang tepat serta mengambil langkah perlindungan yang sesuai bagi menjaga kesihatan dan keselamatan diri.

Kelestarian bukan hanya soal mengurangkan karbon. Ia juga melibatkan usaha membina komuniti yang lebih bersedia dan berdaya tahan. Penyediaan kawasan teduhan, penanaman pokok, laluan pejalan kaki yang selesa, reka bentuk bangunan responsif iklim dan perancangan bandar yang mampan mampu meningkatkan kualiti hidup rakyat.

Oleh itu, menjaga alam sekitar bukan agenda sampingan. Sebaliknya, ia merupakan usaha melindungi kesejahteraan, keselamatan dan daya tahan negara.

Kelestarian, Kedaulatan dan Ketahanan Negara

Kelestarian juga berkait rapat dengan kedaulatan negara. Negara yang terlalu bergantung kepada sumber tenaga yang terhad dan tidak menentu harganya lebih terdedah kepada risiko ekonomi global.

Peralihan kepada tenaga boleh baharu seperti solar, di samping penggunaan tenaga yang lebih cekap, dapat memperkukuh keselamatan tenaga negara. Malaysia turut mempergiat usaha meningkatkan penggunaan tenaga boleh baharu serta mengurangkan pelepasan karbon selaras dengan aspirasi pembangunan mampan negara.

Namun, peralihan tenaga bukan sekadar tanggungjawab kerajaan atau industri. Setiap institusi dan individu mempunyai peranan. Bangunan cekap tenaga, penggunaan peralatan berkecekapan tinggi dan perubahan tingkah laku pengguna mampu menghasilkan penjimatan yang besar apabila diamalkan secara meluas.

Keupayaan mengurus tenaga secara mampan bukan sahaja mengurangkan kesan terhadap alam sekitar, malah memperkukuh daya tahan negara dalam menghadapi ketidaktentuan masa depan.

Membina Generasi Merdeka yang Lestari

Institusi pengajian tinggi mempunyai peranan penting dalam membentuk generasi masa hadapan. Kampus bukan sekadar tempat menimba ilmu, tetapi medan sebenar untuk membudayakan amalan lestari.

Pelbagai inisiatif seperti penggunaan tenaga solar, pengurusan sisa bersepadu, pemuliharaan air, pengurangan plastik sekali guna, perlindungan biodiversiti dan mobiliti rendah karbon boleh dilaksanakan serta dinilai keberkesanannya di kampus.

Mahasiswa pula bukan sekadar penerima ilmu. Mereka ialah bakal pembuat dasar, penyelidik, usahawan, jurutera, pendidik dan pemimpin masyarakat. Nilai kelestarian yang dipupuk semasa di universiti akan dibawa ke tempat kerja, keluarga dan komuniti pada masa hadapan.

Pendidikan kelestarian yang sebenar bukan sekadar memahami konsep perubahan iklim atau Matlamat Pembangunan Mampan. Pendidikan sebenar terserlah apabila ilmu diterjemahkan kepada tindakan.

Pada masa yang sama, universiti perlu memastikan hasil penyelidikan dan inovasi yang dibangunkan dapat dimanfaatkan oleh masyarakat untuk menangani cabaran kelestarian dengan lebih berkesan.

Kelestarian Bermula dengan Tindakan Harian

Cabaran kelestarian mungkin kelihatan terlalu besar untuk ditangani oleh seorang individu. Namun sejarah kemerdekaan sendiri membuktikan bahawa perubahan besar bermula daripada tindakan kecil yang dilakukan secara bersama.

Setiap unit tenaga yang dijimatkan, setiap titis air yang tidak dibazirkan, setiap hidangan makanan yang tidak dibuang dan setiap barangan yang digunakan semula mungkin kelihatan kecil. Namun apabila diamalkan secara konsisten oleh seluruh masyarakat, impaknya amat besar.

Kerajaan perlu menyediakan dasar dan penguatkuasaan yang jelas. Industri perlu menawarkan produk dan perkhidmatan yang lebih bertanggungjawab. Institusi pendidikan perlu membangunkan ilmu, inovasi dan modal insan. Masyarakat pula perlu menjadikan kelestarian sebagai budaya hidup dan bukannya sekadar kempen bermusim.

Lebih penting, peralihan kepada ekonomi hijau mesti dilaksanakan secara adil supaya tiada golongan yang tercicir. Teknologi bersih, peluang pekerjaan hijau, akses kepada maklumat dan persekitaran yang sihat perlu dapat dinikmati oleh semua lapisan masyarakat.

Kita juga perlu menilai semula maksud kemajuan. Kemajuan sebenar bukan hanya diukur melalui pencapaian ekonomi dan pembangunan fizikal, tetapi juga melalui sungai yang lebih bersih, udara yang lebih sihat, sisa yang semakin berkurangan dan rakyat yang lebih terlindung daripada risiko alam sekitar.

Warisan Kemerdekaan untuk Generasi Akan Datang

Generasi terdahulu mewariskan kepada kita sebuah negara yang merdeka. Persoalannya, apakah yang akan kita wariskan kepada generasi seterusnya?

Adakah mereka akan mewarisi sungai yang bersih, hutan yang terpelihara, bandar yang selamat dan sumber yang mencukupi? Atau adakah mereka terpaksa menanggung akibat daripada pembaziran dan kerosakan yang berlaku pada hari ini?

Mengibarkan Jalur Gemilang ialah lambang kecintaan kepada negara. Namun kecintaan itu perlu diterjemahkan melalui tindakan yang melindungi tanah, air, udara dan segala kehidupan yang membentuk negara ini.

Patriotisme masa kini bukan sahaja bermaksud mempertahankan sempadan negara. Patriotisme juga bermaksud melindungi alam sekitar, menggunakan sumber secara berhemah dan memastikan kemajuan yang dicapai tidak menggadaikan masa depan.

Sempena bulan kemerdekaan ini, marilah kita memperbaharui tekad untuk membina Malaysia yang bukan sahaja maju dan makmur, tetapi juga bersih, hijau, berdaya tahan dan lestari.

Kerana kemerdekaan yang paling bermakna ialah apabila kesejahteraan yang kita nikmati hari ini turut dapat dinikmati oleh generasi akan datang.

Kelestarian hari ini ialah kemerdekaan generasi esok.