USM PULAU PINANG, 2 Jun 2026 – Pusat Pengajian Sains Kajihayat (PPSKH), Universiti Sains Malaysia (USM) dengan kerjasama Universitas Airlangga (UNAIR), Indonesia, telah berjaya menganjurkan Program Kerjasama Penyelidikan dan Khidmat Masyarakat (CSR) selama lima hari, dari 18 hingga 22 Mei 2026, yang melibatkan aktiviti penyelidikan pesisir pantai, pembelajaran berasaskan makmal serta penglibatan komuniti di kawasan selatan Pulau Pinang.

Program tersebut diselaraskan oleh Dr. Norhafiz Hanafi Ahmad Shah dari PPSKH, USM bersama rakan kolaborasi dari UNAIR, iaitu Lailatul Lutfiyah dan Dwi Yuli Pujiastuti.

Program ini turut mendapat sokongan daripada Timbalan Dekan II, Universitas Airlangga (UNAIR), Dr. Laksmi Sulmartiwi, sebagai sebahagian daripada komitmen berterusan UNAIR dalam memperkukuh kerjasama akademik antarabangsa serta inisiatif penglibatan komuniti di peringkat serantau.

Pelbagai aktiviti telah dijalankan di beberapa lokasi berkaitan pesisir pantai dan perikanan termasuk LKIM Batu Maung, Teluk Kumbar, Teluk Bahang dan PNK PPS Teluk Kumbar.

Memperkukuh Kerjasama Penyelidikan dan Akademik

Program kolaboratif ini bertujuan memperkukuh jaringan akademik, kerjasama penyelidikan dalam bidang perikanan dan sains marin, meningkatkan pendedahan kepada pelajar serta memperluaskan penglibatan komuniti antara Malaysia dan Indonesia melalui pendekatan bersepadu yang menggabungkan kerja lapangan, latihan makmal dan aktiviti tanggungjawab sosial korporat (CSR).

Sepanjang program berlangsung, para peserta daripada kedua-dua institusi terlibat dalam aktiviti pensampelan penyelidikan, pembentangan Projek Tahun Akhir (FYP), penilaian histologi di makmal, kajian lapangan berkaitan perikanan serta aktiviti pemindahan ilmu bersama komuniti nelayan tempatan.

Antara aktiviti utama yang dijalankan ialah pensampelan di kawasan pesisir Batu Maung, Teluk Kumbar dan Teluk Bahang yang memberi tumpuan kepada kajian biologi reproduktif ikan gelama (Sciaenidae) serta biodiversiti marin.

Sesi makmal berkaitan penilaian histologi dan teknik biologi reproduktif turut memberi pendedahan secara praktikal kepada peserta dalam penilaian gonad ikan, analisis perkembangan oosit serta metodologi penyelidikan perikanan.

Khidmat Masyarakat dan Perkongsian Ilmu

Kemuncak program ialah pelaksanaan inisiatif Tanggungjawab Sosial Korporat (CSR) yang berlangsung pada 21 Mei 2026 di PNK PPS Teluk Kumbar.

Program tersebut memberi tumpuan kepada latihan berkaitan produk perikanan serta aktiviti penglibatan komuniti yang melibatkan nelayan dan masyarakat pesisir pantai.

Mengulas mengenai program tersebut, Dr. Norhafiz berkata pendekatan yang menggabungkan penyelidikan, pendidikan dan penglibatan komuniti merupakan elemen penting dalam kerjasama antarabangsa.

"Program ini mencerminkan kerjasama holistik antara USM dan UNAIR yang bukan sahaja tertumpu kepada penyelidikan di makmal dan lapangan, malah diperluaskan terus kepada masyarakat setempat.

"Sepanjang program berlangsung, para peserta didedahkan kepada pembelajaran saintifik secara praktikal, teknik pensampelan pesisir pantai, analisis histologi serta interaksi secara langsung dengan pihak berkepentingan dalam sektor perikanan. Kerjasama seperti ini amat penting dalam memperkukuh jaringan saintifik serantau, pembangunan pelajar serta penglibatan komuniti yang mampan," katanya.

Beliau turut menjelaskan bahawa program ini menjadi platform penting dalam memperkukuh kerjasama jangka panjang antara Malaysia dan Indonesia, khususnya dalam bidang biologi perikanan, biodiversiti marin, biologi reproduktif serta pembangunan komuniti pesisir pantai.

Sementara itu, Lailatul melahirkan penghargaan atas peluang menyertai program penyelidikan bersama tersebut dan menyifatkan pengalaman itu sebagai amat bermakna dalam memperkukuh pertukaran ilmu akademik dan saintifik.

Beliau berkata sepanjang program tersebut peserta memperoleh pendedahan melalui aktiviti pensampelan lapangan, teknik makmal dan perbincangan saintifik yang membuka ruang kepada perkongsian metodologi penyelidikan dalam bidang perikanan dan sains marin.

Program ini turut mengukuhkan hubungan akademik antara UNAIR dan USM di samping membuka peluang kepada kerjasama penyelidikan serta mobiliti pelajar pada masa hadapan.

Dwi Yuli pula menekankan kepentingan penyertaan komuniti serta perkongsian ilmu bersama masyarakat nelayan melalui pelaksanaan aktiviti CSR di PNK PPS Teluk Kumbar.

Mewakili komuniti nelayan tempatan, Ketua Unit Nelayan Teluk Kumbar, Roslizan Ramli berkata program tersebut memberi pendedahan dan pengetahuan baharu kepada nelayan khususnya berkaitan produk perikanan, penglibatan komuniti serta kerjasama dengan institusi pengajian tinggi.

Memperkukuh Kerjasama Serantau

Dalam pada itu, Dr. Laksmi Sulmartiwi menegaskan bahawa kerjasama ini membuktikan komitmen kukuh antara UNAIR dan USM dalam memperkasa kerjasama saintifik, pembangunan pelajar dan penglibatan komuniti di peringkat serantau.

Menurut beliau, gabungan aktiviti penyelidikan, pembelajaran makmal dan CSR menunjukkan bagaimana universiti bukan sahaja menyumbang kepada kemajuan sains malah memainkan peranan penting dalam pembangunan komuniti yang lestari serta pengukuhan kerjasama antarabangsa.

Program CSR tersebut turut merangkumi latihan berkaitan produk perikanan, sesi perkongsian ilmu, perbincangan bersama nelayan serta aktiviti interaksi komuniti yang bertujuan memperkukuh kerjasama antara institusi pengajian tinggi dan komuniti pesisir pantai.

Program diakhiri dengan sesi makmal dan pemindahan ilmu selama sehari yang memberi tumpuan kepada kajian histologi dan biologi reproduktif, sekali gus memperkukuh kompetensi teknikal peserta dalam penyelidikan perikanan serta analisis makmal.

Secara keseluruhannya, Program Kerjasama Penyelidikan dan Khidmat Masyarakat USM–UNAIR berjaya membuktikan kepentingan kerjasama akademik antarabangsa, latihan saintifik secara praktikal dan penglibatan komuniti yang bermakna dalam menyokong pembangunan pesisir pantai dan sektor perikanan secara mampan.

Teks: Dr. Norhafiz Hanafi Ahmad Shah
Pusat Pengajian Sains Kajihayat
Universiti Sains Malaysia