USM PULAU PINANG, 25 April 2026 – Simposium “Institutionalizing Social Enterprise as a Post-Intervention Sustainability Strategy Under the COMPASSION Framework” di Universiti Sains Malaysia (USM) telah berkembang menjadi satu perbincangan institusi yang lebih luas mengenai cabaran utama dalam pembangunan komuniti, iaitu bagaimana memastikan impak projek dapat dikekalkan selepas tamat tempoh pembiayaan, penyeliaan universiti, atau intervensi organisasi.

Melalui sumbangan ahli akademik, pengamal pembangunan antarabangsa, dan peserta pelajar, program tersebut secara kolektif mengetengahkan hujah bahawa daya tahan komuniti jangka panjang kurang bergantung kepada bantuan sementara, sebaliknya lebih bergantung kepada kapasiti tadbir urus, penjajaran institusi, dan struktur kelestarian yang berorientasikan keusahawanan sosial.

Forum tersebut secara konsisten mencabar budaya intervensi konvensional yang sering mengutamakan keterlihatan pelaksanaan berbanding kesinambungan yang boleh diukur.

Daripada menilai kejayaan berdasarkan jumlah program yang dilaksanakan atau geran yang diagihkan, perbincangan sepanjang simposium memberi tumpuan kepada sama ada komuniti akhirnya memperoleh keupayaan operasi, ekonomi, dan kepimpinan yang diperlukan untuk terus berfungsi secara berdikari selepas pengunduran institusi.

Penjenamaan semula pendekatan ini mencerminkan peralihan yang lebih luas dalam tadbir urus pembangunan global, apabila kelestarian semakin diukur berdasarkan keupayaan untuk terus bertahan selepas intervensi berakhir, dan bukannya semata-mata berdasarkan hasil program jangka pendek.

Tidak kurang pentingnya ialah perspektif yang dikongsikan oleh para peserta sendiri, yang memperluaskan wacana simposium daripada teori institusi kepada refleksi praktikal mengenai pelaksanaan kelestarian.

Apabila ditanya mengenai pengetahuan yang diperoleh daripada program tersebut, Babangida Ahmed Mohammed, pelajar Doktor Falsafah dari Pusat Pengajian Sains Fizik yang berasal dari Nigeria, mengaitkan kelestarian secara langsung dengan kualiti tadbir urus dan kesinambungan kewangan.

Mengulas tentang faktor yang menjadikan sesuatu projek komuniti benar-benar mampan, beliau menjelaskan bahawa “pengurusan yang baik” merupakan antara faktor paling penting yang menentukan kelangsungan sesuatu projek.

Menurut beliau lagi, projek yang mempunyai sistem pengurusan yang kukuh menunjukkan kadar kejayaan yang jauh lebih tinggi, khususnya apabila disokong oleh struktur pembiayaan yang stabil.

Pandangan beliau menyerlahkan satu realiti operasi yang sering diperhatikan dalam ekosistem pembangunan, iaitu projek yang memberi manfaat sosial boleh merosot sekiranya aspek koordinasi pentadbiran, kesinambungan kepimpinan, atau perancangan kewangan tidak diperkukuh.

Dengan menghubungkan kecekapan pengurusan kepada kelestarian pembiayaan, beliau menekankan bahawa transformasi komuniti memerlukan bukan sahaja niat sosial, tetapi juga kecekapan organisasi yang mantap.

Dalam konteks ini, kelestarian projek tidak boleh bergantung kepada semangat jangka pendek semata-mata, sebaliknya perlu ditunjangi oleh disiplin institusi, pengurusan sumber yang berkesan, serta perancangan tadbir urus jangka panjang.

Seorang lagi peserta pelajar, Mabel Lay Qer Zhi daripada program Ijazah Sarjana Muda Ukur Bangunan di Pusat Pengajian Perumahan, Bangunan dan Perancangan (HBP), USM, yang juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif EmpowerMom Creation, turut memperluaskan perbincangan kepada implikasi pendidikan dalam keusahawanan sosial.

Beliau mengesyorkan agar pendidikan keusahawanan sosial dijadikan komponen wajib dalam pendidikan tinggi kerana pendedahan sedemikian membolehkan pelajar terlibat secara langsung dengan cabaran global yang mendesak seperti kemiskinan dan perubahan iklim, di samping membangunkan kompetensi praktikal yang diperlukan untuk kepimpinan masa hadapan.

Menurut beliau, pendidikan keusahawanan sosial mampu memupuk keupayaan kepimpinan, kemahiran penyelesaian masalah secara aplikasi, dan peluang pembelajaran berasaskan pengalaman yang mungkin tidak dapat disediakan secukupnya melalui struktur akademik konvensional semata-mata.

Pandangan beliau mencerminkan transformasi yang lebih luas yang sedang berlaku dalam pendidikan tinggi masa kini, apabila universiti semakin diharapkan untuk melahirkan graduan yang bukan sahaja cemerlang dari segi akademik, tetapi juga mampu mengemudi realiti sosioekonomi yang kompleks melalui pendekatan antara disiplin dan berorientasikan impak.

Penekanan terhadap kepimpinan, pendedahan praktikal, dan penyelesaian masalah berasaskan komuniti turut menggambarkan bagaimana keusahawanan sosial secara beransur-ansur ditransformasi daripada aktiviti kokurikulum pilihan kepada instrumen pedagogi strategik dalam melahirkan graduan yang responsif terhadap keperluan masyarakat.

Secara keseluruhannya, simposium ini menunjukkan bahawa masa depan penglibatan komuniti semakin bergantung kepada integrasi instrumen tadbir urus, kelestarian keusahawanan sosial, dan transformasi pendidikan.

Perbincangan sepanjang program ini berulang kali menegaskan bahawa impak jangka panjang tidak dapat dikekalkan melalui intervensi yang bersifat terpencil semata-mata, sebaliknya memerlukan sistem yang mampu menginstitusikan daya tahan dalam komuniti itu sendiri.

Dengan meletakkan keusahawanan sosial sebagai mekanisme tadbir urus dan kerangka pendidikan, simposium ini menandakan peralihan penting di USM ke arah model penglibatan berteraskan kelestarian.

Kejayaan sesuatu intervensi kini diukur bukan sahaja pada hasil segera, tetapi pada keupayaan komuniti untuk terus berkembang secara berdikari walaupun selepas institusi berundur.

Teks Asal: PrivinKumar Jayavanan, Pusat Media dan Perhubungan Awam (MPRC)/ Terjemahan: Mazlan Hanafi Basharudin/Foto: Neoh Yong Jun & Jiang Jiaying, Pelatih Industri @ MPRC